Het vertaalprogramma MemoQ onder de loep

Els Peleman • 31 mei 2025

MemoQ is een professioneel vertaalprogramma dat door heel veel vertaalbureaus gebruikt wordt. In dit artikel vertel ik je hoe ik met MemoQ werk.

Wat is een vertaalprogramma?

Een vertaalprogramma helpt je bij het vertalen. In het Engels spreken ze van ‘Computer Aided Translation Tools’ of CAT-tools , computerondersteund vertalen dus. De belangrijkste spelers op de markt zijn SDL Trados en MemoQ en DejaVu.

Ik ben jaren geleden – in 2005 om precies te zijn – gestart met Trados, omdat dat het programma was waar mijn toenmalige werkgever mee werkte. Sinds een paar jaar heb ik ook geïnvesteerd in MemoQ en ik merk dat de werkwijze daarvan mij meer ligt. Ik wil je met dit artikel wat wegwijs proberen te maken in hoe ik met MemoQ werk en welke functies ik zowat dagelijks gebruik.

Een grote ‘Zoek- en Vervang’

Een CAT-tool bestaat uit twee cruciale delen:

het vertaalgeheugen (‘Translation Memory’ of TM) en
de terminologielijst (‘Termbase’ of TB).

Het vertaalgeheugen werkt als een grote zoek- en vervang: stel dat je een bepaalde zin in het verleden al eens vertaald hebt in je vertaalprogramma, dan gaat hij die zin recupereren en meteen voorstellen. Ook als het in lichte mate is gewijzigd. Je kan zelf aangeven tot hoe ver die wijzigingen mogen gaan.

De termbase is handig om vaak voorkomende termen in op te slaan. Bovendien werkt dit net als je smartphone met een AutoSuggest-functie die je de termen alvast voortypt. Dat scheelt al behoorlijk wat typwerk.

Bovendien kan je in een termbase ook grammaticale informatie over het woord opslaan. Ik beperk mij tot enkelvoud en meervoud maar er is meer mogelijk. Je kan ook definities of informatie van de klant per term toevoegen en zelfs een afbeelding. Ook alternatieven die je niet mag gebruiken, kan je hierin opslaan onder ‘Forbidden term’

*Als je microgolfoven niet mag gebruiken omdat het doelpubliek Nederland is, kan je dat in de termbase van deze klant aangeven bij de term.*

Maar ook als je de term niet hebt opgeslagen, kan je hem gaan opzoeken in je vertaalgeheugen via de functie Concordance Search. Je selecteert dan de term waarvan je op zoek bent naar de vertaling – omdat je weet dat je die in het verleden al eens bent tegengekomen maar hem nog niet hebt opgeslagen – en je laat hem zoeken in het vertaalgeheugen. Hij geeft je dan alle zinnen waarin die term voorkomt en jij kan die dan meteen overnemen in je vertalen (en opslaan in je termbase indien gewenst).

Dit maakt een vertaalprogramma bijzonder handig als je voor bepaalde klanten steeds opnieuw soortgelijke teksten vertaalt. Denk maar aan handleidingen, boorddocumenten van auto’s, maar ook jaarrapporten, contracten en andere juridische documenten, webshopproducten,…

Nagenoeg voor elke specialisatie lijkt mij een CAT-tool nuttig, met een kleine uitzondering voor literaire vertalingen alhoewel ik ook daar voordelen in zo een programma zie.

Speciale bestandsformaten bewerken in MemoQ

Een ander heel groot voordeel van MemoQ is dat het allerlei bestandstypes probleemloos aankan: xliff-bestanden van Wordpress-websites, XML-bestanden van websites, IDML- en INDD-bestanden van Indesign… En je hoeft hiervoor niet het respectievelijke programma te hebben. Ook bestanden uit MemSource, een veel goedkoper vertaalprogramma, kunnen probleemloos in MemoQ verwerkt worden, net als Trados-packages.

De enige uitzondering zijn server-vertaalsoftware zoals Trados GroupShare of door vertaalbureaus zelf ontwikkelde vertaalsoftware.

En als je ziet dat het importeren toch niet helemaal vlekkeloos is verlopen – er blijven bijvoorbeeld nog HTML-codes in de tekst staan – dan kan je die dankzij Regular Expressions wegfilteren. Dat heeft twee voordelen:

Je woordenaantal vermindert waardoor je een realistischer beeld krijgt van het werk.
Je hoeft de codes niet meer over te typen en kan er dus ook geen fouten in typen (met corrupte websitebestanden tot gevolg).

Ook meertalige Excel-bestanden waar misschien voor bepaalde cellen zelfs al een vertaling voorhanden is, kan je probleemloos importeren via het Multilingual delimited tekst filter.

Je kan in je CAT-tool MT-plugins integreren via het laatste zwarte knopje MT. — *Je kan in je CAT-tool MT-plugins integreren via het laatste zwarte knopje MT onder Project Home – Settings.*

Handige instellingen die je werk vereenvoudigen én je vertaalkwaliteit verhogen

Daarnaast heb je allerlei instellingen die je werk vereenvoudigen en je vertaalkwaliteit verhogen. Dit zijn degene die ik regelmatig gebruik:

Segmentering: wanneer moet hij een nieuw vertaalsegment beginnen?
Voorvertalen tot een bepaald ‘match’-percentage met je TM
Karakterbeperking bij socialmediateksten of softwaremenu’s
In realtime je vertaling laten meelopen (HTML preview)
Opmerkingen over de vertaling of brontekst
Segmenten vergrendelen en ze overslaan bij je vertaalwerk
QA-check: wel of niet kijken of de interpunctie en het hoofdlettergebruik overeenstemt met het origineel
Uniformisering van datumnoteringen en andere cijfers
Templates waarin alle functies en instellingen voor die klant al zijn geconfigureerd, tot zelfs automatische acties voor, tijdens en na je vertaling.

MT-plugins zoals DeepL kunnen voor bepaalde vakgebieden nuttig zijn, maar voor technische vertalingen Duits en Frans naar het Nederlands vind ik het nog steeds niet handig (zie mijn andere blogs hierover).

Maar het gebruik van dergelijke CAT-tools vereist een zekere techniek en inzicht.
Het is in de eerste plaats een kwestie van uitproberen:

Heb je vaak te maken met IDML- of INDD-bestanden, dan is MemoQ in mijn ogen de beste oplossing.
Heb je vaak brochures waar geen IDML van beschikbaar is, dan is Trados handig om ze te converteren (of je kan ook opteren om te investeren in Abby Fine reader en het vervolgens in MemoQ te doen).
Hoe ga ik mijn vertalingen groeperen, hoe houd ik het overzicht?
Zijn er voor bepaalde vaak terugkerende klanten zaken die ik kan automatiseren of die misschien handig kunnen zijn.
Voor het nalezen gebruik ik de Two Column RTF (onder Export to Bilingual).
Wil je je vertaalsnelheid verhogen en werken met Dragon Naturally Speaking, kan dit probleemloos in MemoQ. Ik gebruik dit voor sommige types documenten.

Dit zijn allemaal vragen die je voor jezelf op een rijtje moet zien te krijgen en/of minstens moet hebben uitgeprobeerd. Ik vind het heel erg belangrijk om mee te blijven met de meest recente technologieën en kies daarom voor de onderhoudslicentie. Zo heb ik toegang tot de meest recente versie. Via allerlei forums – onder andere Facebookgroepen en Proz.com – en conferenties ontdek ik vaak nieuwe dingen die ik dan uitprobeer.

Volgende zaken (*) heb ik op die manier ontdekt, getest en al dan niet goed bevonden:

Opgelet: dit is slechts een greep uit de mogelijke programma’s en functies. Dit is echt heel persoonlijk. Heel veel hangt af van je vakgebied(en), van je talencombinaties maar in de eerste plaats van je werkwijze. Zelf heb ik bijvoorbeeld onlangs op een vertalersconferentie kennisgemaakt met Okapi-tool Rainbow, Notepad++ en Sketch Engine. Deze tools heb ik nog niet uitgeprobeerd, maar kunnen voor bepaalde vakgebieden/soorten documenten zeker ook nuttig zijn.

Dragon NaturallySpeaking: zie mijn blog Dragon Naturally Speaking & CAT-tools
TransTools: als je een bestand importeert en je ziet dat het wemelt van allerlei paarse codes (‘tags’), dan kan je met TransTools het document opschonen
AutoHotKey: verbetert woorden die jij verkeerd schrijft.

Wat hier voor de komende maanden op het programma staat, is kijken wat de mogelijkheden zijn van MemoQ 10 door middel van YouTube-filmpjes en dergelijke.

Voetnoot: Ik weet dat er heel veel collega’s zijn die zich beperken tot het vertaalgeheugen en eventueel nog een termbase en daaraan genoeg hebben. Dat kan, maar ergens vind ik het zonde, want zo een CAT-tool is een grote investering en je kan er zoveel meer uit halen. Een groot voordeel als je blijft verdiepen in de nieuwste technologieën en mogelijkheden, is dat je kan anticiperen op problemen, overweg kan met bestanden die door de projectmanager van het vertaalbureau slecht zijn voorbereid, wegens een gebrek aan kennis van de CAT-tool).

Ben je al enige tijd bezig als freelancevertaler en hoor je het in Keulen donderen maar heb ik je kunnen prikkelen? Neem gerust contact met me op. Dan kijk ik samen met jou wat er voor jou mogelijk zou kunnen werken. Het is dan uiteraard aan jou om dan te kijken of dit bij jouw werkwijze aansluit.

Het is echt een kwestie van blijven jezelf verbeteren. De technologie evolueert, dus jij ook.

< Ouder bericht

Nieuwer bericht >

Combien coûte une traduction vers le néerlandais? D'où vient ce prix?

Un prix au mot

door Els Peleman • 2 maart 2026

Combien coûte une traduction vers le néerlandais? D'où vient ce prix? Parce que derrière chaque projet se cachent bien plus que des mots.

I believe, I believe, I believe, I believe, I believe (in you and me)

door Els Peleman • 2 maart 2026

I believe, I believe, I believe (Ik geloof, ik geloof, ik geloof) (translation of an extract from the Dutch song 'Avond', by Boudewijn De Groot) Last week on this platform, I shared my personal story about battling my demons , my anger at having to give up my dream job due to the dire economic situation, but especially because I felt that the outside world had absolutely no idea of what it means to be a (technical) translator. Wavering between my passion, my fighting spirit, a strong belief in my added value on the one hand and a negative spiral that is inexorably pulling me downwards – you cannot live on your conviction alone – and a battle that I cannot possibly win alone. My story quickly went around the world, and the expressions of support I received in return were overwhelming, not only on LinkedIn but also in my private life. Never before has one of my posts generated such a response. What started as “I need to get this off my chest” became something I can’t put into words, let alone translate. Initially shared out of a feeling of powerlessness and despair, my story somehow gave me some strength again. That’s just the way I am. I cannot and will not dwell on the glass half empty. But I also felt that I could not keep this new feeling, no matter how small, to myself, that I had to share that tiny spark of strength with the world – and especially my colleagues. Yes, of course, the reality is what is: a reality in which “ we don’t compete against AI but against the outside world’s perception that AI can do our work *,” but please let’s not give up! That’s why I hope I can convey some of my newfound strength to you. And entrepreneurs, teachers, outsiders, anyone faced with that choice, don’t believe everything that’s written. Put it to the test and see what gives you the most value: an AI translation or a text translated by a professional. (*translated quote and newspaper headline from the Flemish quality newspaper De Standaard). No, I am absolutely not against AI. Why should I? Without AI, my LinkedIn post would never have gone around the world so fast and I would never have received so many gestures of support. It’s true that AI allows you to read something written in a language you don’t understand. I use it too when I volunteer to teach Dutch to non-native speakers. But I’m never going to claim that AI can take over your job, so please don’t say that about mine either! As I said: “Of course, you can use AI to translate my post into your native language.” But don’t expect AI to convey my story, my despair, my passion with all their nuances. When it comes to deep understanding, especially in communicating emotions, AI fails miserably. For example, an Iranian refugee recently told me in Dutch about his traumatic experience with the Revolutionary Guards. I understood very well that what he was trying to say in Dutch – despite already having mastered the language quite well – was not even half of what he really wanted to say. That’s one of the first and all too common issues you face as a translator and for which you have to come up with a suitable solution: every language is built differently. While Arabic abounds with metaphors to describe mental and physical complaints, Inuit languages – never call them ‘Eskimos’, this is highly offensive to them – have countless words for snow and African dialects for cocoa, your terminology options in Dutch (and by extension almost all Western languages) are far more limited. That is also why I chose a snippet from a Dutch song that for me symbolizes rock-solid trust.