Waarom elke vertaler zijn specialisaties heeft
Je kan niet overal even goed in zijn. De ene is goed met zijn handen, de andere doet niets liever dan wiskundige berekeningen maken en nog een andere gaat het liefst de baan op om te verkopen. Maar zelfs binnen elk van die groepen zijn er nog grote verschillen: een verkoper van medische apparatuur verkoopt geen bouwgereedschap, hij zal zich daar ook niet goed bij voelen. En dat is met vertalers net zo: je bent goed in een aantal talen en in een aantal domeinen, maar niet in allemaal. Ik vertaal bijvoorbeeld vooral technische teksten vanuit het Frans en het Duits naar het Nederlands, ik zal nooit vertalen naar het Frans of het Duits of me wagen aan een financieel jaarverslag of medische bijsluiter.
Als je mij vraagt om een vertaling naar een taal die niet mijn moedertaal is of die mijn kennis te boven gaat, zal ik je doorverwijzen naar een collega. Vraag je mij om jouw website te vertalen, dan vertaal ik uiteraard ook de disclaimer en ook arbeidsovereenkomsten voor technische klanten vertaal ik regelmatig. Dat valt onder de 'algemene kennis' die elke professionele vertaler zou moeten hebben, vind ik persoonlijk. Maar ik ben in de kern een technische vertaalster. En dat is - in tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt - totaal niet saai. Verre van zelfs.
Wat vertalen technische vertalers dan zo al?
Het vertaalwerk van technische vertalers is bijzonder gevarieerd en daarom ook bijzonder boeiend. Ik geef je hier even een beeld van de opdrachten die mij het meeste zijn bijgebleven:
- 8 handleidingen voor een machine die gietijzeren flessen in allerlei vormen maakt,
- 3 aanbestedingsdossiers rond zendmasten en telecommunicatieapparatuur voor de hulpdiensten in België,
- de maandelijkse acties voor een groothandel in professioneel gereedschap,
- nieuwsbrieven voor een zwembadfabrikant,
- een Indesign-brochure rond bezinkbekkens voor afvalwaterzuivering,
- een academisch werk van 650 pagina’s rond staalbouw,
- personeelsmagazine voor een Duitse spoorwegbeheerder,
- een boek over functie van maquettes en de geschiedenis van de architectuur van C&A-gebouwen in Duitsland.
En momenteel ben ik in afwachting van een bijzonder uitdagend project waar mijn technische kennis ook op een ander vlak van pas komt: een website van meer dan 250 pagina’s met allerhande html-tags waarvoor ik mijn eigen opgebouwde technische kennis eindelijk nog eens in de praktijk kan brengen: de Regular Expressions en de RegEx-Tagger en RegEx-assistent in mijn vertaalprogramma MemoQ zorgen ervoor dat ik geen neen hoef te zeggen tegen dit soort projecten. En dat is nog niet alles: ik ben ondertussen ook bezig om wat wegwijs te worden in XML, waardoor ik nog steviger in mijn schoenen sta bij dit soort projecten en wie weet zelfs de klant kan adviseren!
Heel vaak hoor ik uiteraard ook dat mijn werk, het vertalen van handleidingen en technische fiches, toch makkelijk door ChatGPT kan worden gedaan. Maar mijn ervaring – ik test het regelmatig uit en deel mijn bevindingen in mijn blogs - leert me dat er zoveel is dat ChatGPT niet kan of dat het me veel te veel tijd kost om de juiste prompts uit te schrijven, dat ik het veel beter én veiliger zelf doe.
Wist je dat AI in de meeste gevallen niet eens gaat zoeken in pdf-documenten op websites? En laat dat nu net zijn waar je als technisch vertaler de meeste begrippen in vindt.
Wil dat nu zeggen dat ik helemaal tegen AI ben? Helemaal niet, integendeel. Het kan soms best handig zijn, maar de eerlijkheid gebiedt mij om te zeggen dat het mij verbaast wat ChatGPT allemaal NIET kan.
Hij doorzoekt bijvoorbeeld ook niet automatisch de website van het bedrijf in kwestie, waardoor hij er met de terminologie vaak helemaal naast zit.
En dat is lang niet alles. Dus neen, ik ben in hoofdzaak niet bang voor AI, waar ik wel bang voor ben, is dat andere mensen - mensen die totaal geen verstand hebben van het vak vertalen - het wel geloven, met alle gevolgen vandien... Foutieve vertalingen, slechte interpretaties, verwarrende instructies, het kan je niet alleen klanten en je imago kosten. Het kan ook zeer ernstige gevolgen hebben voor je productaansprakelijkheid als mensen met jouw foute AI-vertalingen zichzelf ernstig verwonden of erger... En daar ben ik misschien nog wel het meeste bang voor: gaat het echt duren tot er iemand levensgevaarlijk gewond raakt door een machinevertaling voordat we het vertalen van belangrijke teksten weer overlaten aan mensen die hiervoor vier jaar gestudeerd hebben en een jarenlange expertise hierin hebben opgebouwd?
