Reviseren is meer dan een vertaling nalezen

Els Peleman • 5 april 2025

Wil jij als klant een onberispelijke vertaling? Een vertaling die klaar is voor druk of online publicatie? Vraag dan uitdrukkelijk of er een revisie is inbegrepen.

Normaal gezien zou je van een ISO-gecertificeerd vertaalbureau mogen verwachten dat zij standaard een revisie voorzien. Daartoe zijn ze volgens de ISO-norm zelfs toe verplicht verplicht. In de praktijk weet ik echter dat papier geduldig is. Daarom mijn advies: vraag ernaar!

Besparen op kwaliteit kost je klanten

 
Jouw vertaalde nieuwsbrief, catalogus of website zijn je visitekaartje. Uit het onderzoek '
Maakt of kraakt taal een kmo?' van de Artevelde Hogeschool in 2020 is gebleken dat taalfouten op websites – hoe minuscuul ook – je potentiële klanten kosten. Een slecht vertaalde catalogus wordt door niemand gelezen, dus het geld dat je hebt geïnvesteerd in een mooie catalogus – ontwerp, schrijfwerk, vertaling, drukwerk, verspreiding – gaat zich nooit terugverdienen.

Vertaalde teksten nalezen is een vak apart

 

Wie denkt dat het nalezen en corrigeren van vertaalde teksten een makkie is: vergeet het maar! Niet alleen moet de revisor beide talen – bron- en doeltaal – net zo goed onder de knie hebben als de vertaler, hij/zij moet haarfijn aanvoelen wat er in het origineel bedoeld wordt, om meteen de vinger te kunnen leggen op wat de vertaler over het hoofd heeft gezien.



Waar de vertaler in de tekst ‘kruipt’, voert de revisor een soort van vergelijkende lezing door.  Een revisor is de persoon die de puntjes op de i zet, die de tekst perfect maakt. Na de revisie mag de klant geen ernstige fouten meer in de tekst ontdekken, dus zeker geen twee grammaticafouten (waargebeurd!). Een revisor voert ook een reeks kwaliteitscontroles uit met speciaal daar ontwikkelde tools. 

 

Dankzij de gereviseerde versie kan jij op je beide oren slapen: de vertaling is perfect.

In een aantal gevallen is een externe revisieronde overbodig:

  • Als jij zelf intern nog de teksten naleest, omdat je bijvoorbeeld normaal zelf het vertaalwerk doet maar nu even in tijdsnood zit.
  • Als het vertaalwerk enkel bedoeld is voor archiveringsdoeleinden (bijv. verslagen van vergaderingen die in twee talen beschikbaar moeten zijn).
  • Teksten voor bedrijfsintern gebruik.

Een final proof van de pdf neemt je laatste zorgen weg

Als de originele tekst in IDML-formaat (Indesign) werd aangeleverd, is een final proof aan te bevelen. Op die manier kan jij op je beide oren slapen: de vertaalde brochure of catalogus zit ook qua lay-out helemaal goed en kan dus zo naar de drukker. En als je wilt, doen wij dat zelfs voor jou!

Een revisor is geen copywriter

 

Een revisor mag zijn eigen stijl niet opdringen: voor stijlcorrecties moet een gegronde reden zijn:

  • de stijl van het origineel werd niet gevolgd (bijv. krachtige uitdrukkingen werden niet overgenomen in de vertaling);
  • de stijl past niet bij de aard van de tekst (bijv. de stijl van de vertaler is te langdradig, en dus bijvoorbeeld niet geschikt voor websitevertalingen);

Een revisor leest de tekst en corrigeert alleen waar hij echt over struikelt. Mijn richtlijn is: Frons ik mijn wenkbrauwen en denk ik “Hé, dat klinkt echt raar”, dan pas ik het aan. Denk ik “Hmmm, dat zou ik zelf niet zo zeggen”, dan laat ik het (meestal) staan.


Maar zo simpel is het vaak niet. Soms is de grens tussen “Neen dit is niet goed” en “Dit kan ermee door” zeer dun. Zeker als je eigenlijk copywriting verwacht. Copywriting vergt een heel andere aanpak: bij copywriting schrijf je gewoon zeer vlotte teksten op basis van instructies. Bij copywriting is er geen brontekst die je moet volgen.

Een vertaler is een revisor en omgekeerd

Heel vaak, maar lang niet altijd, is de revisor een vertaler van beroep. Dat heeft het voordeel dat hij alle kneepjes van het vak kent en weet waar hij op moet letten: 

  • Zijn er geen interpretatiefouten gemaakt?
  • Zit de tekst idomatisch juist en is de terminologie gevolgd (indien van toepassing)?
  • Zit het qua stijl, register, … juist?
  • Geen taal- en interpunctiefouten?

Wat revisie precies inhoudt, vertel ik in mijn webinar: Reviseren in de praktijk. Lees je zelf af en toe teksten na in Word en wil je hier meer over weten? Volg dan het 1 uur durende webinar 'Reviseren van vertalingen voor dummies'


Eindredactie: een speciale vorm van proeflezen


Eindredactie is een vorm van controle op basis van stijlgidsen. Hiervoor bestaan speciale programma's (bijv. TextIt) en ook macro's zijn hier zeer handig. Eindredactie is een stap die bij boekvertalingen heel gebruikelijk is. het wordt ook wel 'pkm' (persklaar maken) genoemd.

 

Post-Editing Machine Translation: het reviseren van machinevertalingen

Machinevertalingen zijn dan weliswaar sneller en goedkoper, maar dat heeft ook een prijs: het zal nooit de kwaliteit van een menselijke vertaler evenaren. Zelfs niet als er nog een menselijke revisor – de zogenaamde PEMT-ronde - wordt ingelast.


Waarom niet? De 'editor' vertrekt van een machinale basisvertaling. Als die basis al niet goed zit, machinaal klinkt, geen spirit heeft, ga je nooit een supervlotte, kwalitatief hoogstaande tekst krijgen, ongeacht hoeveel uren werk de revisor er nog in steekt.


Het is ook heel ondankbaar werk omdat je iets moet rechtbreien wat je nooit helemaal goed gaat krijgen. je gaat nooit 100% tevreden zijn. En dat geldt in veel gevallen voor jouw doelgroep. De tekst gaat zijn doel missen. 


Je beperkt je als editor tot de echte fouten. Je gaat nooit alles herschrijven of weer van nul beginnen.


Toch is er ook voor machinevertalingen en PEMT een markt: Amazon, booking.com, airbnb hebben grote volumes tekst die op korte tijd vertaald moeten worden. Zij kunnen niet anders dan zich beroepen op machinevertalingen. Daar is het ook minder belangrijk als er eens iets verkeerd vertaald wordt. Zolang de kern maar duidelijk is.


Mijn advies


Wil je echt een puike vertaling waar je klanten mee aantrekt? Laat machinevertalingen dan gewoon links liggen. Je wint er echt niets bij. Integendeel, het geld dat je uitgeeft aan een goedkope machinevertaling, moet je daarna nog eens betalen aan een menselijke vertaler om het recht te breien en vaak is het restultaat nog niet goed genoeg.


Wil je hier meer over weten, lees dan zeker mijn blog over mijn ervaringen met PEMT voor een klant: ‘Vertalersavontuur: vertalingen in meerdere talen‘.

Combien coûte une traduction vers le néerlandais? D'où vient ce prix?
door Els Peleman 2 maart 2026
Combien coûte une traduction vers le néerlandais? D'où vient ce prix? Parce que derrière chaque projet se cachent bien plus que des mots.
door Els Peleman 2 maart 2026
I believe, I believe, I believe (Ik geloof, ik geloof, ik geloof) (translation of an extract from the Dutch song 'Avond', by Boudewijn De Groot) Last week on this platform, I shared my personal story about battling my demons , my anger at having to give up my dream job due to the dire economic situation, but especially because I felt that the outside world had absolutely no idea of what it means to be a (technical) translator. Wavering between my passion, my fighting spirit, a strong belief in my added value on the one hand and a negative spiral that is inexorably pulling me downwards – you cannot live on your conviction alone – and a battle that I cannot possibly win alone. My story quickly went around the world, and the expressions of support I received in return were overwhelming, not only on LinkedIn but also in my private life. Never before has one of my posts generated such a response. What started as “I need to get this off my chest” became something I can’t put into words, let alone translate. Initially shared out of a feeling of powerlessness and despair, my story somehow gave me some strength again. That’s just the way I am. I cannot and will not dwell on the glass half empty. But I also felt that I could not keep this new feeling, no matter how small, to myself, that I had to share that tiny spark of strength with the world – and especially my colleagues. Yes, of course, the reality is what is: a reality in which “ we don’t compete against AI but against the outside world’s perception that AI can do our work *,” but please let’s not give up! That’s why I hope I can convey some of my newfound strength to you. And entrepreneurs, teachers, outsiders, anyone faced with that choice, don’t believe everything that’s written. Put it to the test and see what gives you the most value: an AI translation or a text translated by a professional. (*translated quote and newspaper headline from the Flemish quality newspaper De Standaard). No, I am absolutely not against AI. Why should I? Without AI, my LinkedIn post would never have gone around the world so fast and I would never have received so many gestures of support. It’s true that AI allows you to read something written in a language you don’t understand. I use it too when I volunteer to teach Dutch to non-native speakers. But I’m never going to claim that AI can take over your job, so please don’t say that about mine either! As I said: “Of course, you can use AI to translate my post into your native language.” But don’t expect AI to convey my story, my despair, my passion with all their nuances. When it comes to deep understanding, especially in communicating emotions, AI fails miserably. For example, an Iranian refugee recently told me in Dutch about his traumatic experience with the Revolutionary Guards. I understood very well that what he was trying to say in Dutch – despite already having mastered the language quite well – was not even half of what he really wanted to say. That’s one of the first and all too common issues you face as a translator and for which you have to come up with a suitable solution: every language is built differently. While Arabic abounds with metaphors to describe mental and physical complaints, Inuit languages – never call them ‘Eskimos’, this is highly offensive to them – have countless words for snow and African dialects for cocoa, your terminology options in Dutch (and by extension almost all Western languages) are far more limited. That is also why I chose a snippet from a Dutch song that for me symbolizes rock-solid trust.
Ik ben er rotsvast van overtuigd dat ik, technisch vertaler, niet vervangbaar ben door AI.
door Els Peleman 2 maart 2026
Ik ben heilig overtuigd dat ik niet vervangbaar ben door AI. Ga de challenge met mij aan en bezorg mij jouw tekst en ik laat je zien waar ik het verschil maak.
Combien coûte une traduction?
door Els Peleman 2 maart 2026
« Votre offre de prix est deux fois plus chère que celle de votre collègue. Est-ce normal ? » « Oh là là, c’est bien cher. » Vous avez ce type de réactions lorsque vous envoyez des offres de prix ? Que répondez-vous à cela ?
Vertalen met ChatGPT. Een slim plan of toch beter vertrouwen op een professional?
door Els Peleman 14 januari 2026
“Met DeepL en ChatGPT gaat vertalen toch sneller? Waarom zie ik dat niet in de prijs?” Misschien omdat ik nadenk over elk woord en artificiële intelligentie niet?
Kan ChatGPT net zo goed vertalen als ik met mijn 25 jaar ervaring?
door Els Peleman 31 oktober 2025
Wat kan ik met mijn ervaring wat ChatGPT en Google Translate niet kunnen? Wat maakt het verschil tussen mijn ervaring als vertaler en een machinevertaling?
Meer posts