Moedertaal
Daarom vertalen zelfstandig vertalers bewust alleen naar hun moedertaal. Dat verklaart ook waarom ik die vertaling niet zelf ging beoordelen. Ik vertaal dan weliswaar al meer dan 25 jaar vanuit het Frans, maar dat maakt nog steeds niet dat ik die vreemde taal perfect onder de knie heb.
Mijn Franstalige collega beaamde dat de vertaling inderdaad echt niet goed was: het voelde niet natuurlijk aan én het stond zelfs vol fouten. Zij vertaalde de eerste alinea bij wijze van test opnieuw en dat was een compleet andere tekst, met een compleet ander gevoel, niet alleen bij mij maar ook bij de klant.
En zo gebeurt het vaak: je vraagt vertalingen voor talen die je zelf niet of niet voldoende beheerst,
je betaalt ervoor en je verwacht dat de native vertaler kwaliteit levert. Dat die een goede vertaling aflevert.
Maar weet jij veel. Als je, zoals in dit geval, de taal nog enigszins beheerst, kan je het nog ergens beoordelen, maar anders…. Dan ga je uit dat je waar krijgt voor je geld. En niet dat je het net zo goed zelf kon met ChatGPT.
Als je niet weet dat het ook beter kan
Heel veel buitenstaanders die niets van het vak afweten, denken dat vertalen één op één woordjes overzetten is. Ze zijn van mening dat een vertaling altijd een flauw aftreksel is van de brontekst, dat je altijd merkt dat het een vertaling is. Ze zijn meestal ook niet anders gewend. Dat is vertaling zoals zij die kennen.
In tegenstelling tot wat ik en mijn team als principe heilig in het vaandel dragen: “Een vertaling is pas goed als je niet ziet dat het een vertaling is”.
Als jij in vorige vertalingen ‘alcoholgevoelige startblokkering’ leest en je denkt dat het zo hoort, want ja, zo ben je het gewend, en je laat het nu de vertalingen door mij nalezen en ik maak er ‘alcoholslot’ van, dan voelt de tekst toch meteen anders aan, toch?
Of zoals een andere klant van mij ooit zei toen ik voor het eerst voor hem vertaalde: “Wow, wat een wereld van verschil! Ik wist helemaal niet dat dit ook kon.” De oude vertalingen waren heel erg letterlijk. Ik vertaalde met de ziel van het bedrijf in het achterhoofd en sprak in de taal van het publiek dat deze peperdure premiumproducten zou kopen.
Als je betaalt voor een goede vertaling, verwacht je dat ook
Helaas zijn niet alle vertaalbureaus en vertalers de naam waardig. Als het verschil tussen betaalde kwaliteit en (bijna) gratis nihil is, dan kan je niet anders dan de klant gelijk geven. Als je echter kan aantonen dat het ook helemaal anders kan - én het liefst dat de bedrijven dat ook in hun cijfers zien (bijvoorbeeld meer verkoop uit websitebezoekers) - dan heb je er een klant bij.
Maar laat het duidelijk zijn: ik vind dat er veel te veel vertalingen verkocht worden die de naam vertaling niet waardig zijn. Als een klant betaalt voor kwaliteitswerk, dan hoort die ook waar voor zijn geld te krijgen.
Andersom geldt ook: als je het voor een appel en een ei krijgt, of in het geval van ChatGPT gratis, dan mag je er dus ook niets van verwachten.
En daarmee vervalt meteen de vergelijking met Chinese producten en kledij, waarvoor je ook maar een habbekrats betaalt…
Op een Chinese website weet je het, bij een vertaalbureau niet
Als je kledij koopt op een Chinese website en die kost maar een kwart of minder dan wat je normaal zou betalen, dan weet je gewoon dat het geen goeie kwaliteit is, dat het niet duurzaam is. Maar als jij een vertaling koopt en je betaalt er een prijs voor, dan weet je helemaal niets.
Je gaat er vanuit dat je kwalitatief vertaalwerk gaat krijgen, want je betaalt ervoor. Maar je weet het niet. En bovendien, weet jij veel wat een correcte prijs is én hoeveel het vertaalbureau daarvan aan de vertaler geeft.
Daarom alvast drie tips die ik ook altijd aan mijn klanten meegeef:
- Laat de eerste vertalingen altijd beoordelen door een moedertaalspreker die je kent: al mijn klanten doen dat nog steeds, omdat die mensen de puntjes op de i kunnen zetten als het gaat om bedrijfsintern vakjargon en die feedback helpt ons voor toekomstige vertalingen.
- Als je aan een vertaalbureau minder dan 22 cent per woord betaalt, weet dan dat de vertaler amper genoeg overhoudt om zijn rekeningen te betalen, laat staan dat hij zich gewaardeerd voelt voor zijn werk en er zijn beste beentje zal voorzetten.
- En een laatste tip: de ene vertaler is de andere niet. Wie goed is in technische vertalingen, is dat daarom niet ook in supercreatieve teksten. Meer zelfs: niets is moeilijker dan supercreatief werk waar copywriting, transcreatie, out-of-the-box-denken en marketing bij elkaar komen. Ook al lijken die teksten supersimpel. Het is niet voor niets dat ik met mijn vertaalbureau gespecialiseerd ben in technische vertalingen en voor andere vakgebieden reken op collega-vertalers. Ieder heeft zijn skills, zijn talenten.
Maar de belangrijkste les is toch: vertrouw niet blindelings op vertaalbureaus en vertaalpartners als je zelf de talen niet machtig bent. Vraag een second opinion.
Laat je bedrijfsimago niet afhangen van je vertaalpartner.